Fjala e drejtorit në shënimin e Ditës Ndërkombëtare të Gjuhës Amtare
I nderuar z. Afrim Gashi, kryetar i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut, i nderuar z. Izet Mexhiti, zëvendëskryeministër i parë i RMV-së, i nderuar z. Lulzim Aliu, zv. ministër i Arsimit, i nderuar z. Hasim Murtezani, zëvendëssekretar i përgjithshëm i Qeverisë, i nderuar z. Visar Ganiu, kryetar i komunës së Çairit, anëtarë të respektuar të komunitetit akademik, përfaqësues të respektuar të institucioneve, ekspozues të nderuar, mysafirë të nderuar nga vendi dhe nga jashtë, përfaqësues të respektuar të mediave, të nderuar të pranishëm,Gjuha është një nga shtyllat më të rëndësishme të identitetit tonë kulturor dhe kombëtar. Ajo nuk është thjesht një mjet komunikimi, por një pasqyrë e historisë, traditave dhe vlerave që kemi trashëguar. Gjuha na lidh me të kaluarën dhe na ndihmon të kuptojmë më mirë vetveten dhe shoqërinë tonë. Megjithatë, në shumë shtete, gjuha është përdorur jo si mjet bashkimi, por si një mjet përçarjeje, duke krijuar tensione dhe ndasi etnike. Një shembull i këtij fenomeni është Maqedonia e Veriut, ku gjuha shqipe shpesh është trajtuar si një çështje politike, në vend që të njihet si një e drejtë themelore e qytetarëve shqiptarë. Shqiptarët, që përbëjnë rreth 25-30% të popullsisë, për shumë vite janë përballur me kufizime të rënda në përdorimin e gjuhës së tyre, dhe gjuha shqipe është trajtuar si një problem burokratik, jo si një pasuri kombëtare.Kushtetuta e Maqedonisë së Veriut e përkufizon shqipen si "gjuhë të komunitetit që përbën mbi 20% të popullsisë", por nuk e shpall si gjuhë zyrtare. Ky përkufizim e trajton shqipen si një shifër statistikore, jo si një element thelbësor të realitetit shoqëror dhe historik të vendit. Kjo ka kontribuar në thellimin e ndasive etnike, duke e bërë gjuhën një çështje përçarëse, në vend që të shikohet si një mjet bashkimi.Për vite me radhë, shqiptarët kanë kërkuar që gjuha shqipe të përdoret në mënyrë të barabartë në institucionet shtetërore, dokumentet zyrtare dhe jetën publike. Megjithëse janë bërë hapa përpara, ai miratimi i Ligjit të Përdorimit të Gjuhëve në vitin 2019, zbatimi i tij ka mbetur një sfidë e vazhdueshme. Shumë herë, institucionet refuzojnë ta përdorin shqipen në mënyrë të plotë, duke krijuar ndjenja diskriminimi dhe frustrimi tek qytetarët shqiptarë.Të nderuar të pranishëm, në një shoqëri demokratike dhe multietnike, gjuha duhet të jetë një mjet bashkimi, jo ndarjeje. Në vend që të trajtohet si një çështje politike, shqipja duhet të njihet si një element i natyrshëm i jetës së një pjese të madhe të qytetarëve. Ajo duhet të shikohet si një pasuri kombëtare, jo si një mjet për të krijuar ndasi mes nesh. Për të ndërtuar një shoqëri të drejtë dhe të barabartë, është e domosdoshme që gjuha shqipe të përdoret në mënyrë të barabartë në të gjitha nivelet e jetës shtetërore. Edukimi dygjuhësor, dialogu ndëretnik dhe politikat që respektojnë diversitetin kulturor janë hapa të rëndësishëm për të bërë gjuhën një mjet afrimi, jo përçarjeje.Rasti i gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut na tregon se politizimi i një gjuhe mund të ketë pasoja negative për integrimin e një komuniteti dhe për stabilitetin e shoqërisë. Gjuha shqipe nuk është një kërcënim; ajo është një vlerë që pasuron kulturën dhe identitetin e përbashkët të vendit tonë. Vetëm kur gjuha të pranohet si një e drejtë universale dhe të largohet nga politika, mund të ndërtojmë një shoqëri më të drejtë, të barabartë dhe të qëndrueshme.
Feb 24, 2025